A CIDADE QUE HABITAMOS

Artábrigos
Cidadáns da Artabria

Un blog adicado a presentar, discutir e informar encol dos temas vencellados á Artabria e mail-os seus cidadáns.

Idea: Xan Peiró Ponte
Colaboración: Xosé Martínez-Romero Gandos

Tema de hoxe: A cidade que habitamos

Outros temas anteriores: As pontes do golfo Ártabro
Comentarios sobre os ártabros
(ler a continuación deste artigo)

Podes comentar enviando correo a: artabrigo@mundo-r.com

Deciamos nun artigo anterior que presentabamos ideas para a consideración dun proxecto de construcción dunha infraestructura que uniría mediante tres pontes a Area do Golfo Ártabro desde A Coruña a Ferrol, proxecto que aportaría melloras e vantaxes medioambientáis, melloras na comunicación rodoviaria, diminución da emisión de gases por aforro de quilómetros percorridos, etc.,etc., nunha zona importante e atractiva que permitiría o desenvolvemento dos territorios que habitamos para mellorar o noso benestar e calidade de vida, un territorio único e cunha integración industrial, de I+D, demográfica-social de máis de 600.000 habitantes, constituíndo a primeira poboación de Galiza e comparábel coas máis desenvolvidas do estado español.

Moitos de vós que leedes estas notas pensaredes ¿cál é a idea principal? Pois constituir “a cidade da Artabria”.

Habitamos nun territorio mais pretendemos non ficar nun mero “ocupar o sitio”, “ser posuidores dunha vivenda”. Non é este o conceito sociolóxico actual. Din os sociólogos que non habitamos porque edificamos senon que “edificamos e construimos porque previamente habitamos”. E nós, os que habitamos na zona descrita, somos “cidadáns da Artabria”.

Morar, vivir nunha casa, habitar nun determinado espacio xeográfico supón un “acto fundacional e fundante” (concepto de Enrique del Acebo Ibáñez en Estudios del IMAE Nº 1 – 1998). É o que habita nun sitio o verdadeiro planificador, o verdadeiro constructor dun espacio vital e social, pois ninguén vive afastado de sí mesmo ou do entorno social. Ésta é unha vella tradición que herdamos os galegos dos romanos: somos “homo conditor”, aqueles que plasmamos os contidos que dan último sentido ás formas arquitectónicas.

A integración do home a un territorio dáse en forma de “arraigo” (asentarse, establecerse, instalarse, fixarse nun lugar) a condición de entender este feito como un espacio socio-cultural total. Eiquí o celme da nosa presentación.

Este “arraigo” obedece a unha serie pluridimensional de componentes que integran individuo, sociedade e cultura, conxuntamente coas coordenadas espaciais e temporais. Non é posible “construir” unha cidade sen ter boa conta do espacio e do tempo, especialmente configurado polas xeracións a devenir.
Moitas vegadas escoitamos dicer “eu son coruñés”. Moi ben. Mais ¿qué siñifica ese conceito? Pois a identificación do home cun sitio, nun espacio-tempo, cunhas características sociais determiñadas e unha cultura.

Non é custión de construir megalópolis ou polígonos sen vencellamento co entorno, coa historia do lugar e coa sociedade. Este arraigo tamén depende das estructuras participativas, dos diferentes grupos, das variadas organizacións e de todos aqueles que se sintan involucrados, conformando todo esto unha comunidade local.

Deciamos que non é custión de construir ou mercar un piso. É necesario que o habitante participe dun marco normativo e axiolóxico que determina a sociedade. Identíficase co devandito marco ou permanece na anomia. Pode ser unha identificación crítica máis finalmente identificación. As formas de habitar un territorio facilitan o arraigo e unha concepción persoal do entorno.

Apelemos, unha vez máis, o coñecemento dos sociólogos que afirman diferentes níveis deste arraigo: a) un arraigo froito dunha comunidade de sangue, un arraigo “doméstico”; b) un arraigo local inmediato (veciños, bairro, municipio, comunidade local); c) un arraigo urbán (a cidade como marco de referencia e convivencia); d) un arraigo nacional e, finalmente, e) un arraigo cultural

Coidamos que todo é moi simple mais somos herdeiros partícipes dunha preteridade que “habita” noso tempo presente. O pasado está alí, na paisaxe, nas rochas, no mar, nas arbres e nos paxaros. Nós encarnamos o presente que sempre é unha continuidade. Por iso tenemos tamén unha responsabilidade sobre o sitio no que “edificamos”.

A casa e o hábitat deben ser “vividos”, “soñados”, “imaxinados”, pois sen estas dimensións a realidade fica manca de sentido. O goce polo sitio elexido non reside só no que se recibe senón tamén no que se comparte. Hai un xogo dialéctico entre a “casa” e a “comunidade”, entre a “casa” e o “universo”.

Todo esto que comentamos ven interferido por un proceso de despersonalización da construcción de entornos que provoca desarraigos progresivos. O home actual vaise distanciando do que no pasado xeraron os antergos fundadores de cidades, secularizando as megalópolis actuais, desvinculándose do auténtico habitar, rompendo vencellos coa natureza, afastándose das personas nunha actitude insolidaria e provocando o medre da corrupción.

Debemos atopar as raíces do noso verdadeiro sentido de vida cultural, do noso “habitat”. Sabemos da interpretación dos “grandes constructores de hábitats” que configuran un espacio egoísta, con criterios utilitaristas, tributarios dun espacio de explotación e dominio. Logo non temos tempo de protestar.

Se toleramos a depredación da natureza e a modificación natural do entorno, colocámonos, automáticamente, fóra dese entorno. É algo externo a nós, algo para “explotar” (e vale a pena seguer a etimoloxía da verba). Somos e son capaces de chegar á devastación se é necesario para construir fóra da nosa cultura, do noso entorno, da nosa historia.

Non podemos abandonar á “Artabria”. Seremos, por vocación, “cidadáns da Artabria”, chamados a respetar un espacio vital importante. Non podemos “desertar” (de-sedere: abandonar a sé). Éste é noso territorio. Ésta é a nosa cultura, o noso hábitat.